Blagdan svetog Martina, koji se obilježava 11. studenoga, jedan je od najveselijih blagdana u našim krajevima. Uz stoljetnu tradiciju simboličnog krštenja mošta, dobru kapljicu i bogatu trpezu, poseban razlog za slavlje imaju Martin i Martina, koji danas slave imendan.
Martinje ima duboke korijene u kršćanskoj tradiciji, a u Hrvatskoj posebno mjesto zauzima u vinogradarskim krajevima. To je vrijeme okupljanja vinogradara, kušanja mladog vina i druženja uz domaće specijalitete, kada se slavi završetak važnog dijela poslova u vinogradu i podrumu.
Mnogi su Martinje proslavili već tijekom vikenda, no sam blagdan svetog Martina obilježava se upravo danas. U brojnim će se kletima i podrumima zato ponovno čuti zdravice i pjesma, uz želje da vino bude dobro, a druženje veselo.
Krštenje mošta i legenda o guskama
Jedan od najprepoznatljivijih martinjski običaja jest simbolično krštenje mošta, kojim on, prema pučkoj tradiciji, „postaje” vino. Ceremoniju obično prati šaljivi obred s „biškupom”, kumovima i zdravicama, a riječ je o pučkom običaju, a ne crkvenom sakramentu.
Uz svetog Martina veže se i poznata legenda o guskama. Prema predaji, nije želio prihvatiti biskupsku službu pa se sakrio među guske, no one su ga odale glasnim gakanjem. Upravo se s tom pričom povezuje običaj pripremanja guske za njegov blagdan, koja se u našim krajevima često poslužuje uz mlince.
Jesti, piti i veseli biti!
U mnogim hrvatskim krajevima Martinje prati poznata izreka: „Jesti, piti i veseli biti!” Na stolovima se tako, uz mlado vino, mogu pronaći pečena guska ili patka, mlinci, domaći kruh i druge jesenske delicije.
Ipak, najveća vrijednost ovog blagdana ostaje u druženju, njegovanju običaja i prenošenju tradicije na mlađe generacije. Za veselo Martinje dobra je atmosfera važnija od količine popijenog vina, a oni koji voze zdravicu trebaju prepustiti bezalkoholnom piću.
Imendan slave Martin i Martina – znate li što znače njihova imena?
Uz vinogradare i ljubitelje martinjski običaja, danas slave i Martin i Martina.
Ime Martin potječe od latinskog imena Martinus, izvedenog iz imena Marsa, rimskog boga rata. Njegovo se izvorno značenje zato tumači kao „posvećen Marsu” ili „Marsov”, a često se povezuje i s ratničkim osobinama, poput hrabrosti i odlučnosti.
Martina je ženski oblik imena Martin te ima isto podrijetlo i značenje. Oba su se imena proširila u kršćanskoj tradiciji zahvaljujući štovanju svetog Martina iz Toursa, poznatog po predaji o dijeljenju plašta sa siromahom.